Η έκδοση «Γυναίκες, ιδεώδη και έθνος» (εκδόσεις Αιγαίον, 2026) αποτελεί διάλεξη της Constance De Markievicz (4/2/1868- 15/7/1927), σοσιαλίστριας της ιρλανδικής επανάστασης, η οποία μέσα σε λίγες γραμμές καταφέρνει να φανερώσει τη σύνδεση του εθνικού αγώνα με τη γυναικεία χειραφέτηση.
Η Μαρκίεβιτς απαρνήθηκε την αριστοκρατική της καταγωγή τάσσοντας τον εαυτό της υπέρ του αγώνα για την απελευθέρωση του ιρλανδικού λαού. Απέδειξε την ισότητα μέσα από τον αγώνα συμμετέχοντας ενεργά σε αυτόν. Μαζί με τον Τζέιμς Κόνολι ίδρυσαν ένοπλη πολιτοφυλακή για την προστασία των εργατών απεργών. Εκδιώχθηκε ουκ ολίγες φορές από τη βρετανική κυβέρνηση˙ ήρθε αντιμέτωπη με τη θανατική ποινή λόγω της συμμετοχής της στην εξέγερση του 1916˙ φυλακίστηκε αρκετές φορές για τη δράση της. Ανέλαβε το Υπουργείο Εργασίας στην πρώτη επαναστατική κυβέρνηση, το οποίο διοικούσε κρυμμένη και μετακινούμενη συνεχώς λόγω των εκδιώξεων από τη Βρετανία, η οποία είχε κηρύξει την κυβέρνηση παράνομη.
Παρόλο που το κείμενο τοποθετείται το 1909, περισσότερο από έναν αιώνα πριν, και καταπιάνεται με τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα της Ιρλανδίας από τη βρετανική αποικιοκρατία, φανερώνει με εναργή τρόπο από τη μία πώς μια «πολιτισμένη» Μεγάλη Δύναμη εισχωρεί και παρεμβαίνει μέσα σε μια χώρα και από την άλλη την ανάγκη αυτοδιάθεσης ενός λαού και τη συμμετοχή των γυναικών σε αυτόν τον αγώνα.
«Όπως γεννηθήκατε γυναίκες, έτσι γεννηθήκατε και Ιρλανδές, με όσα προβλήματα και ευθύνες συνεπάγονται αυτά τα δυο. Μπορεί να τα αποφύγετε και να τα αρνείστε, ωστόσο αυτά βρίσκονται εκεί και κάποια μέρα –ως γυναίκες και ως Ιρλανδές- θα πρέπει να αντιμετωπίσετε το ερώτημα πώς ξοδέψατε τη ζωή σας και πώς υπηρετήσατε το φύλο και το έθνος σας».
Η Μαρκίεβιτς πάλεψε τόσο ως γυναίκα όσο και ως Ιρλανδή φανερώνοντας πως η γυναικεία χειραφέτηση περνά μέσα από την εθνική ανεξαρτησία αλλά και πως ανεξάρτητο μπορεί να θεωρηθεί ένα κράτος που εντάσσει ισότιμα τις γυναίκες σε αυτό. Καλεί και ενθαρρύνει τις γυναίκες να μπουν ενεργά στον πολιτικό αγώνα χωρίς να περιμένουν την εκπροσώπηση των αντρών. Ασκεί κριτική σε φεμινίστριες της εποχής και στο αίτημα του δικαιώματος ψήφου (το οποίο και η ίδια στηρίζει) τονίζοντας ότι είναι άκαρπη μια θέση γυναίκας στο βρετανικό κοινοβούλιο, όταν δεν βρίσκεται κάτω από το πρίσμα «της Ελευθερίας του Έθνους της». Κατακρίνει πολιτικούς που δεν τοποθετούν ως πρωτεύον ζήτημα την εθνική ανεξαρτησία αλλά μένουν σε διεκδικήσεις αστικοδημοκρατικών δικαιωμάτων, που φαίνεται να συντελούν στην ευημερία του λαού, αναγνωρίζοντας αυτά ως απότοκο της γενικότερης εξέλιξης της κοινωνίας, που όμως στην ουσία τους δεν απελευθερώνουν το άτομο. Ενώ ταυτόχρονα φανερώνει πώς η Αγγλία, ως Μεγάλη Δύναμη της εποχής, καταφέρνει μέσα από τα τεχνολογικά της επιτεύγματα να εισχωρήσει σε μια χώρα, να αλλοιώσει έναν λαό και να τον διασπάσει μέσα από όποια παραχώρηση του «προσέφερε».
Η Μαρκίεβιτς από τη δική της εποχή συνομιλεί με τη δική μας και για αυτό αξίζει να διαβαστεί. Οι τρόποι, που ειδικά σήμερα, στην εποχή της τεχνολογίας, το Κεφάλαιο βρίσκει για να εξαπλώνεται με στόχο την εγκαθίδρυσή του˙τι σημαίνει ότι μια χώρα είναι εξαρτημένη και τι επιπτώσεις έχει στην ίδια και κατ’ έπεκταση σε όσους ζουν σε αυτή˙ και φυσικά η θέση της γυναίκας μέσα σε αυτή την πραγματικότητα. Η σημασία της διερεύνησης της θέσης της γυναίκας στον γεωγραφικό χώρο που παλεύει και στα χαρακτηριστικά που αυτός έχει καθώς και η σύνδεση της πάλης αυτής με έναν αγώνα ικανό να καταστήσει ουσιαστικά ελεύθερο κάθε άνθρωπο.
Ν.Π.