Στις 8 Απρίλη το σιωνιστικό μόρφωμα στον απόηχο της ανακοίνωσης εκεχειρίας δύο εβδομάδων μεταξύ Ιράν-ΗΠΑ, προχώρησε στους πιο σφοδρούς βομβαρδισμούς από την αρχή της επανέναρξης του πολέμου στον Λίβανο, στοχεύοντας δεκάδες πόλεις και χωριά. Μέχρι στιγμής ο απολογισμός είναι 254 νεκροί και πάνω από 1.000 τραυματίες σύμφωνα με την υπηρεσία πολιτικής προστασίας του Λιβάνου. Ότι και να κάνουν οι σιωναζί, όσους αμάχους και να σκοτώσουν, όσο πόνο και καταστροφή να προκαλέσουν, η λιβανέζικη αντίσταση παραμένει ενεργή και συνεχίζει να υπερασπίζεται τον λαό, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα του Λιβάνου.
Μεταφράσαμε και αναδημοσιεύουμε το άρθρο του Πολ Χαλίφε, Λιβανέζου δημοσιογράφου, ανταποκριτή ξένων μέσων ενημέρωσης και καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Βηρυτού, που δημοσιεύτηκε στις 8/4 στο Middle East Eye.
Λίβανος: Πώς η Χεζμπολάχ αναγεννιέται από τις στάχτες της
Ανίκανο να εξασφαλίσει μια αποφασιστική στρατιωτική σημαντική πρόοδο απέναντι στη Χεζμπολάχ, το Ισραήλ φαίνεται να έχει στραφεί στο σχέδιο Β: μια στρατηγική εκτεταμένων τιμωρητικών πληγμάτων που σκοτώνουν εκατοντάδες αμάχους σε όλο τον Λίβανο.
Στις 8 Απριλίου, μόλις λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ισραηλινά πολεμικά αεροσκάφη εξαπέλυσαν ένα κύμα επιδρομών που περιγράφηκε ως πρωτοφανές σε κλίμακα, ένταση και γεωγραφική έκταση. Περίπου 100 επιθέσεις μέσα σε δέκα λεπτά άφησαν «εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες», σύμφωνα με τον Λιβανέζο υπουργό Υγείας Ρακάν Νασρεντίν.
Αρκετά από τα πλήγματα έπληξαν την Βηρυτό, συμπεριλαμβανομένων μικτών συνοικιών και περιοχών με σουνιτική πλειοψηφία, σηματοδοτώντας μια αξιοσημείωτη εξέλιξη στο εύρος του καταστροφικού πολέμου κατά του Λιβάνου.
Μήνυμα που αναρτήθηκε στο X από τον αραβόφωνο εκπρόσωπο του ισραηλινού στρατού, Αβιχάι Αντραΐ, υποδεικνύει έναν ευρύτερο στόχο πίσω από την κλιμάκωση: τη διεύρυνση των εσωτερικών ρηγμάτων, δημιουργώντας ρήξη μεταξύ της Χεζμπολάχ και της βάσης υποστήριξής της αφενός και των υπόλοιπων λιβανέζικων κοινοτήτων αφετέρου.
Την ίδια λογική φαίνεται να υποστηρίζει και το πλήγμα που σκότωσε τον Πιερ Μοαουάντ, ανώτερο στέλεχος των Χριστιανικών Δυνάμεων του Λιβάνου, και τη σύζυγό του στην Αΐν Σααντέχ, στα βορειοανατολικά προάστια της Βηρυτού, στις 6 Απριλίου. Το κατά πόσο αυτή η στρατηγική θα εμβαθύνει τις εσωτερικές διαιρέσεις στον Λίβανο παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Αυτό που είναι σαφές, ωστόσο, είναι η ικανότητα της Χεζμπολάχ να ανασυγκροτηθεί αφού θεωρήθηκε ηττημένη το 2024.
Η λιβανέζικη οργάνωση αντίστασης έχει εκπλήξει τους παρατηρητές, αναπτύσσοντας σημαντική ισχύ πυρός, εισάγοντας όπλα που δεν είχαν εμφανιστεί προηγουμένως και αντιμετωπίζοντας ισραηλινά στρατεύματα στα σύνορα – όπου θεωρούνταν ότι δεν είχε πλέον παρουσία.
Η ανθεκτικότητα του Ιράν απέναντι στη στρατιωτική μηχανή ΗΠΑ–Ισραήλ και η ικανότητά του να διατηρεί έναν ασύμμετρο πόλεμο δεν είναι τα μόνα στοιχεία που έχουν αιφνιδιάσει τους αναλυτές στη σημερινή κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Ένας ακόμη εξίσου απρόσμενος παράγοντας είναι η απόδοση της Χεζμπολάχ στο πεδίο της μάχης, παρά το ότι θεωρούνταν ευρέως αποδυναμωμένη τόσο από συμμάχους όσο και από αντιπάλους.
Μετά την εξόντωση της ηγεσίας της στον τελευταίο πόλεμο (8 Οκτωβρίου 2023 – 27 Νοεμβρίου 2024), και αφού υπέστη βαριές απώλειες – σχεδόν 4.000 μαχητές νεκροί και χιλιάδες τραυματίες, ιδιαίτερα κατά τις τελευταίες 66 ημέρες της σύγκρουσης – η οργάνωση φαινόταν να βρίσκεται σε μη αναστρέψιμη πορεία παρακμής. Η φαινομενική της αδράνεια κατά τους 15 μήνες που ακολούθησαν την εκεχειρία της 27ης Νοεμβρίου, παρά τις 10.000 καταγεγραμμένες παραβιάσεις από το Ισραήλ σύμφωνα με τον ΟΗΕ – παραβιάσεις που φέρεται να σκότωσαν σχεδόν 400 μέλη της – ενίσχυσε περαιτέρω αυτή την αντίληψη.
Ωστόσο, η απόφαση της Χεζμπολάχ να ανοίξει το λιβανέζικο μέτωπο στις 2 Μαρτίου, σε συνδυασμό με την κλίμακα της ισχύος πυρός της, την ανθεκτικότητα των χερσαίων μονάδων της σε άμεσες συγκρούσεις με ισραηλινές δυνάμεις, την υιοθέτηση νέων τακτικών μάχης και την αποτελεσματικότητα των δομών διοίκησης και ελέγχου της, έχει γρήγορα αμφισβητήσει το αφήγημα της παρακμής.
«Είναι σαφές ότι η Χεζμπολάχ έχει ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές της δυνατότητες», δήλωσε ο απόστρατος Λιβανέζος στρατηγός Ελίας Φαρχάτ στο MiddleEastEye.
Αυτή η εκτίμηση επιβεβαιώνεται και από ισραηλινές πηγές. Σε ρεπορτάζ που μεταδόθηκε από το κανάλι 12 στις 4 Απριλίου, ο διοικητής της Βόρειας Διοίκησης, υποστράτηγος Ράφι Μίλο, δήλωσε σε κλειστή συνομιλία με κατοίκους του κιμπούτς Μισγκάβ Αμ ότι ο ισραηλινός στρατός είχε «αιφνιδιαστεί» από τις δυνατότητες ανασυγκρότησης της Χεζμπολάχ.
Απρόσμενες δυνατότητες ανασυγκρότησης
Οι εξελίξεις στο πεδίο φαίνεται να στηρίζουν τη θέση περί αναζωογόνησης της Χεζμπολάχ.
Ισραηλινές πηγές αναφέρουν ότι η οργάνωση εκτόξευσε περισσότερους από 5.000 ρουκέτες, πυραύλους και drones προς το Ισραήλ μεταξύ 2 και 30 Μαρτίου.
Το καταριανό τηλεοπτικό κανάλι Al-ArabyAl-Jadeed, επικαλούμενο ισραηλινές εκτιμήσεις, αναφέρει ότι η Χεζμπολάχ θα μπορούσε να διατηρήσει ρυθμό 200 εκτοξεύσεων ρουκετών και drones ημερησίως για έως και πέντε μήνες. Ο ρυθμός επιθέσεων κορυφώθηκε στις 26 Μαρτίου, με περισσότερα από 600 βλήματα να εκτοξεύονται μέσα σε 24 ώρες, σύμφωνα με τη JerusalemPost.
Κατά μήκος του νότιου λιβανέζικου μετώπου – που εκτείνεται σε 120 χιλιόμετρα από τη Μεσόγειο έως τους πρόποδες των κατεχόμενων υψιπέδων του Γκολάν – οι ισραηλινές απώλειες σε προσωπικό και εξοπλισμό έχουν αυξηθεί, με σχετικά περιορισμένα κέρδη. Έντεκα Ισραηλινοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί και περισσότεροι από 300 έχουν τραυματιστεί από την έναρξη του πολέμου.
Η Χεζμπολάχ ισχυρίζεται ότι κατέστρεψε 136 άρματα μάχης Merkava και 26 ακόμη στρατιωτικά οχήματα.
Μετά από περισσότερο από έναν μήνα επιθετικών επιχειρήσεων, οι ισραηλινές δυνάμεις συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν σφοδρή αντίσταση. Προελάσεις 3–7 χιλιομέτρων σε ορισμένους τομείς δεν έχουν προσφέρει το αποφασιστικό πλεονέκτημα που απαιτείται για την επίτευξη του δηλωμένου στόχου του Ισραήλ: τη δημιουργία μιας ζώνης ασφαλείας από τα σύνορα έως τον ποταμό Λιτάνι.
Σε αυτό το στάδιο της εισβολής – που διεξάγεται από πέντε μεραρχίες και αρκετά επίλεκτα συντάγματα – το Ισραήλ ελέγχει μόλις 208,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα, περίπου το 2% της λιβανέζικης επικράτειας. Ορισμένες από αυτές τις περιοχές παραμένουν αμφισβητούμενες, με τις ισραηλινές δυνάμεις να δυσκολεύονται να εδραιώσουν πλήρη έλεγχο. Πλέον, φωνές στο Ισραήλ ζητούν περιορισμό των πολεμικών στόχων, προτείνοντας αντ’ αυτού μια στενότερη ζώνη ασφαλείας περίπου 3 χιλιομέτρων.
Μια τρίτη γενιά διοικητών
Οι στρατιωτικές δυνατότητες που επιδεικνύει στον τρέχοντα πόλεμο δείχνουν ότι αμέσως μετά τη σύγκρουση του 2024, η Χεζμπολάχ ξεκίνησε μια μεγάλης κλίμακας προσπάθεια ανασυγκρότησης και αναδιοργάνωσης των στρατιωτικών της δομών, αντλώντας διδάγματα από τις αποτυχίες της.
Η πρώτη αδυναμία που προσπάθησε να αντιμετωπίσει ήταν η διείσδυση από τις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών στα ανθρώπινων δίκτυα και τα συστήματα επικοινωνίας της.
Ο στρατιωτικός μηχανισμός και ο μηχανισμός ασφαλείας έχει πλέον περάσει σε μια τρίτη γενιά διοικητών –ηλικίας μεταξύ 30 και 40 ετών – οι οποίοι έχουν αναδιαρθρώσει σε βάθος την οργάνωση. Για να αντιμετωπίσει τη συστηματική διείσδυση στα δίκτυα πληροφοριών και επικοινωνιών της – που είχε επιτρέψει στο Ισραήλ να εντοπίσει και να εξοντώσει πολλούς από τους διοικητές της στον προηγούμενο πόλεμο – η Χεζμπολάχ βασίζεται πλέον σε χειρόγραφες σημειώσεις, ανθρώπινους αγγελιαφόρους και άλλες μεθόδους επικοινωνίας χαμηλού αποτυπώματος. Αυτό ίσως εξηγεί γιατί, παρά τους εντατικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς, οι ισραηλινές δυνάμεις δεν έχουν ακόμη καταφέρει να εντοπίσουν και να εξουδετερώσουν τη νέα ανώτερη ηγεσία.
Η προηγούμενη εδαφική οργάνωση του νότιου μετώπου σε τρεις μονάδες – Badr, Nasr και Azeez – παραμένει σε ισχύ. Ωστόσο, οι δομές διοίκησης έχουν αποκεντρωθεί σημαντικά. Έχουν δημιουργηθεί τέσσερα επίπεδα διοίκησης για να αποτραπούν κενά ηγεσίας σε περίπτωση θανάτου, σύλληψης ή ανικανότητας.
«Η Χεζμπολάχ έχει αναδιοργανώσει τις δυνάμεις της σε μικρές μονάδες και έχει υιοθετήσει μια στρατηγική κινητής άμυνας», πρόσθεσε ο Φαρχάτ.
Επανεξοπλισμός και επανεκπαίδευση
Η Αμάλ Σάαντ, κορυφαία ειδικός σε θέματα της Χεζμπολάχ και συγγραφέας του Hizbu’llah: Politics and Religion, έχει αναλύσει το εξελισσόμενο δόγμα μάχης της οργάνωσης. Σε ανάρτησή της στο X, το περιέγραψε ως «επιστροφή σε μορφές υβριδικού πολέμου που προϋπήρχαν της τρέχουσας σύγκρουσης».
«Αυτό που περιγράφεται σήμερα ως στροφή σε μικρότερες ομάδες, ελαφρύτερες δομές διοίκησης, κινητό πόλεμο και αιφνιδιαστικές επιθέσεις, είναι απλώς μια επιστροφή στο δόγμα Μουγνίγια, που διαμόρφωσε τον πόλεμο του 2006», έγραψε.
Ο Ιμάντ Μουγνίγια, πρώην στρατιωτικός διοικητής της Χεζμπολάχ, δολοφονήθηκε στη Δαμασκό το 2008. Το «μοντέλο Μουγνίγια» βασίζεται σε διασκορπισμένες δυνάμεις οργανωμένες σε μικρές μονάδες που συνδυάζουν την κινητικότητα του ανταρτοπολέμου και τον τακτικό αιφνιδιασμό, με δυνατότητες που συνήθως συναντώνται στους συμβατικούς στρατούς.
Η Σάαντ σημειώνει ότι αυτό το υβριδικό μοντέλο μελετήθηκε σε αμερικανικά στρατιωτικά εγχειρίδια, επειδή θόλωνε τη διάκριση μεταξύ συμβατικού και μη συμβατικού πολέμου.
Ο σταθερός ρυθμός εκτόξευσης ρουκετών και πυραύλων προς το βόρειο Ισραήλ υποδηλώνει σημαντική εναπομείνασα ισχύ πυρός. Παρά τα ισραηλινά πλήγματα και τις κατασχέσεις από τον λιβανέζικο στρατό, η Χεζμπολάχ φαίνεται να διατηρεί σημαντικά αποθέματα, συμπεριλαμβανομένων περιοχών νότια του ποταμού Λιτάνι.
«Με βάση ισραηλινές εκτιμήσεις πριν από τον πόλεμο του 2024 για 150.000 βλήματα και τον ισχυρισμό του Ισραήλ ότι κατέστρεψε το 70% αυτού του οπλοστασίου, περίπου 45.000 πύραυλοι θα απέμεναν – αρκετοί για να διατηρήσουν επιχειρήσεις για μήνες», δήλωσε ο Φαρχάτ.
Παρατηρητές έχουν επίσης επισημάνει την ποικιλία των όπλων που χρησιμοποιούνται. Εκτός από διάφορες εκδόσεις του ρωσικού αντιαρματικού πυραύλου Kornet, η Χεζμπολάχ έχει εισαγάγει τα ιρανικά συστήματα Almas 2 και 3. Αυτοί οι κατευθυνόμενοι αντιαρματικοί πύραυλοι μπορούν να ακολουθήσουν καμπύλη τροχιά, επιτρέποντας επιθέσεις από πάνω που μπορούν να παρακάμψουν τα ενεργητικά συστήματα προστασίας Trophy που χρησιμοποιούνται στα ισραηλινά άρματα Merkava.
Εμβέλεια και ανθεκτικότητα
Στις 18 Μαρτίου, η Χεζμπολάχ εκτόξευσε βλήμα προς την Ασκελόν, περίπου 200 χιλιόμετρα από τα σύνορα, υποδηλώνοντας κατοχή πυραύλων μεγάλης εμβέλειας και υψηλής ακρίβειας – πιθανώς τύπου Fattah. Η οργάνωση έχει επίσης εκτοξεύσει πυραύλους εδάφους-αέρος τουλάχιστον 10 φορές από την έναρξη του πολέμου, μεταξύ των οποίων και μία φορά εναντίον ισραηλινών αεροσκαφών πάνω από τα νότια προάστια της Βηρυτού στις 28 Μαρτίου, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι μονάδες αεράμυνάς της έχουν ανασυσταθεί.
Στις 6 Απριλίου, η Χεζμπολάχ ανακοίνωσε ότι εκτόξευσε πύραυλο εναντίον ισραηλινού ναυτικού σκάφους ανοικτά των λιβανέζικων ακτών.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου του 2006, η Χεζμπολάχ έπληξε ισραηλινό σκάφος κλάσης Sa’ar με κινεζικό πύραυλο C-802, σκοτώνοντας τουλάχιστον τέσσερις ναύτες. «Η οργάνωση έχει ανασυστήσει την αλυσίδα διοίκησης και ελέγχου της και έχει αντικαταστήσει τους πεσόντες διοικητές. Η επιχείρηση ήταν επιτυχής», δήλωσε ο Ελίας Φαρχάτ. «Οι νέοι διοικητές είναι νέοι σε ηλικία, υψηλά μορφωμένοι και κατέχουν πτυχία σε επιστημονικούς και τεχνικούς τομείς. Οι τρέχουσες εμπλοκές με τον ισραηλινό στρατό δείχνουν ισχυρό επαγγελματισμό και εκτεταμένη στρατιωτική γνώση.» Μη επιβεβαιωμένες αναφορές υποδηλώνουν ότι η οργάνωση μπορεί πλέον να διαθέτει ρωσικούς υπερηχητικούς αντιπλοϊκούς πυραύλους Yakhont.
Ένα ακόμη πρόβλημα που επιδίωξε να ξεπεράσει η Χεζμπολάχ ήταν η διακοπή της γραμμής ανεφοδιασμού Ιράν–Λιβάνου μετά την πτώση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ-Άσαντ στις 8 Δεκεμβρίου 2024. Το έχει εν μέρει αντιμετωπίσει βασιζόμενη σε καθιερωμένα δίκτυα λαθρεμπορίου κατά μήκος των συνόρων Ιράκ–Συρίας και Συρίας–Λιβάνου.
Οι αρχές της Δαμασκού έχουν αναφέρει ότι αναχαίτισαν αρκετές πρόσφατες προσπάθειες λαθρεμπορίας όπλων προς τον Λίβανο.
Η εκτίμηση της μαχητικής ισχύος της Χεζμπολάχ παραμένει δύσκολη. Ο μόνος επίσημος αριθμός που έχει δοθεί προέρχεται από τον Χασάν Νασράλα, ο οποίος είχε δηλώσει κάποτε ότι η οργάνωση διέθετε 100.000 μαχητές.
Τον περασμένο Οκτώβριο, η Χεζμπολάχ διοργάνωσε αυτό που χαρακτήρισε ως τη μεγαλύτερη συγκέντρωση προσκόπων στον κόσμο στο στάδιο Sports City της Βηρυτού, με 75.000 συμμετέχοντες ηλικίας 6 έως 17 ετών.
Πηγή ασφαλείας του Λιβάνου δήλωσε στο Middle East Eye ότι η Χεζμπολάχ πιθανότατα διατηρεί περίπου 35.000 καλά εκπαιδευμένους ενεργούς μαχητές και μπορεί να κινητοποιήσει έως και 50.000 εφέδρους.
Πηγές κοντά στην οργάνωση ανέφεραν ότι μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου 2025, οι στρατιωτικοί διοικητές είχαν ενημερώσει τον γενικό γραμματέα Ναΐμ Κάσεμ ότι οι προσπάθειες ανασυγκρότησης είχαν ολοκληρωθεί και ότι «η Αντίσταση είναι έτοιμη για μια νέα αντιπαράθεση».
Εκείνη την περίοδο, πολλοί αναλυτές απέρριψαν αυτούς τους ισχυρισμούς ως προπαγάνδα ενίσχυσης του ηθικού μιας κουρασμένης βάση υποστηρικτών. Οι εξελίξεις στο πεδίο της μάχης φαίνεται πλέον να υποδηλώνουν το αντίθετο.