Μεγαλώσαμε και ζήσαμε στην συνοικία του Αγίου Παύλου, στο κέντρο της Αθήνας, στις αρχές του 90. Μια λαϊκή περιοχή με την πλειοψηφία των κατοίκων της να είναι εργάτριες, εργαζόμενοι, εργατοϋπάλληλοι.
Η νεολαία επιβίωνε με την αλληλεγγύη της για όπλο παρά τις όσες δυσκολίες βρισκόταν αντιμέτωπη στην καθημερινότητά της. Στις «πιάτσες» εντός της περιοχής του Αγίου Παύλου αλλά και πέριξ αυτού, Μεταξουργείο, σταθμός Λαρίσης, πλατεία Βάθης ριχνόντουσαν τα ναρκωτικά. Όλοι στην περιοχή γνώριζαν κάποιον νέο/α που έπεφτε στα σκοτάδια που το σύστημα τούς έριχνε. Γνωστοί και φίλοι έπεφταν νεκροί από την πρέζα.
Τα προβλήματα κοινά με την σημερινή εποχή σε μια περίοδο -φαινομενικά- πιο «βιώσιμη» (οι αλλαγές φυσικά από τότε είναι μεγάλες αλλά ας μην αναφερθούμε σε αυτό το κείμενο για αυτές). Οι μεγαλύτεροι πάλευαν για μια σταθερή δουλειά να υπάρχουν έσοδα στο σπίτι, να βγαίνει το νοίκι, να αγοράζονται τα βασικά αγαθά για τις κοινωνικές ανάγκες που είχαν τα λαϊκά νοικοκυριά στην περιοχή και όχι μόνο.
Οι νεότεροι έψαχναν για τα πρώτα τους μεροκάματα και ερχόντουσαν σε επαφή με την μισθωτή εργασία. Τα σχολεία στην περιοχή έφριζαν από ζωή μέσα και έξω από τα προαύλια. Εκείνη την περίοδο, αρχές και μέσα της δεκαετίας του 90, ερχόντουσαν και τα κύματα με τους Αλβανούς μετανάστες. Νέοι κάτοικοι έμπαιναν στα ενοίκια στον Άγιο Παύλο, μεγάλοι και μικροί. Οι γονείς κυνηγούσαν τα μεροκάματα, όπως προείπαμε, να επιβιώσουν στη νέα ζωή με μεγάλη δυσκολία στη γλώσσα. Τα παιδιά αυτών έμπαιναν στα σχολεία, προσπαθούσαν στο νέο κλίμα να έρθουν σε επαφή με τη ελληνική γλώσσα, να ενσωματωθούν στην καινούργια αυτή κατάσταση. Για όσους δεν το έχουν ζήσει δεν μπορούν να το καταλάβουν εκατό τοις εκατό.
Και μέσα σε αυτό το κλίμα δεν θα αργούσε να χυθεί το ρατσιστικό δηλητήριο. Την ταξική εκμετάλλευση των μεταναστών και των ντόπιων από τους καπιταλιστές κάποιοι ήθελαν να την παραμερίσουν και βρισκόντουσαν, όπως πάντα, οι αποδιοπομπαίοι τράγοι. Κάποιοι, όταν τα ναρκωτικά έπεφταν με τη σέσουλα στα στέκια των νέων, στοχοποιούσαν τους μετανάστες ως το κακό για όλα.
Παρόλα αυτά ο μόνος ουσιαστικός ανταγωνισμός (παρά τα δηλητήρια που γέμιζαν τα μυαλά), που γεννιόταν ανάμεσα στα ελληνόπουλα και στα αλβανόπουλα ήταν όταν οι ομάδες χωριζόντουσαν για να στηθεί ένα ποδοσφαιρικό ματς στο πίσω προαύλιο της εκκλησίας του Αγίου Παύλου που γινόταν γήπεδο. Πλέον, εκτός από το να διαλέγονται ομάδες Α κατηγορίας (ΠΑΟ-ΟΣΦΠ) και το κλασσικό «αιώνιο ντέρμπι» τότε Άγιος Παύλος-Βουναλάκι (το Βουναλάκι ήταν μια συνοικία μέσα στη συνοικία -ας το πούμε έτσι- προς τον σταθμό Λαρίσης), τα παιδιά χωριζόντουσαν τώρα και σε Ελλάδα-Αλβανία (για τους στοιχηματζήδες η Αλβανία έβγαινε νικήτρια 9 στις δέκα φορές), με έπαθλο κάνα αναψυκτικό κέρασμα!
Κάτι που έχει μείνει και θυμούνται σήμερα οι παλιότεροι και έδειξε τότε την ενότητα ενάντια στον ρατσισμό ήταν μια καμπάνια που γεννήθηκε σαν ιδέα στο 4ο Γυμνάσιο Αθηνών στην οδό Σάμου. Εκπαιδευτικοί, μαθητές, γονείς προχώρησαν σε μια σειρά δραστηριοτήτων στη γειτονιά αλλά και μέσα στο σχολείο. Οι τοίχοι στο προαύλιο γέμισαν με συνθήματα ισότητας και αντιρατσισμού που κοσμούσαν και το 4ο λύκειο που συστεγαζόταν. Γκράφιτι που ομόρφυναν τον χώρο. «Όλοι διαφορετικοί όλοι ίσοι», «Όχι στον ρατσισμό». Μαθητές έβγαιναν στην περιοχή του Αγίου Παύλου και συνομιλούσαν με μεγαλύτερους για το μαύρο φαινόμενο. Αλβανοί και Έλληνες γονείς ή και όχι μιλούσαν τώρα σε μορφή συνέντευξης με τα παιδιά και δήλωναν την αλληλεγγύη τους στους μετανάστες και μετανάστριες νέους και νέες.
Σίγουρα τα πράγματα δεν ήταν παραδεισένια, πολλές φορές ξεσπούσαν συγκρούσεις ακόμα και ανάμεσα σε μαθητές με ρατσιστικά κίνητρα, είτε ανοιχτά είτε όχι. Αυτό έκανε και τότε τους Αλβανούς μαθητές να λειτουργούν ως κοινότητα, να υποστηρίζει ο ένας τον άλλον και φυσικά πολλούς ντόπιους μαθητές να τους υποστηρίζουν εξίσου ανοιχτά.
Όλα τα παραπάνω γράφτηκαν με αφορμή την επίθεση με μαχαίρι που δέχθηκε το βράδυ τη 12ης Οκτωβρίου 18χρονος ασυνόδευτος πρόσφυγας από την Αίγυπτο που βρίσκεται έναν χρόνο στην Ελλάδα. Η επίθεση στον μαθητή έγινε από πολλά άτομα έξω από το 6ο νυχτερινό λύκειο, το οποίο βρίσκεται στο ίδιο κτίριο με το 4ο Γυμνάσιο Αθηνών. Πολλές πηγές αναφέρουν το γεγονός ως περιστατικό ρατσιστικής επίθεσης. Δεν είμαστε σίγουροι για το τι έγινε έξω από το σχολείο, γνωρίζουμε, όμως, σίγουρα πως δεν έγινε για κανένα… κέρασμα αναψυκτικού.
Η περιοχή σήμερα είναι μια εγκαταλειμμένη περιοχή, παρατημένη από την πολιτεία που μάλλον δεν έχει ακόμα κάποιο πρόγραμμα «εξυγίανσης». Τα ναρκωτικά συνεχίζουν να ρίχνονται, οι κάτοικοι της Αθήνας γνωρίζουν καλά τι συμβαίνει στην Ακομινάτου και στους δρόμους γύρω από την πλατεία Βάθης. Η ταξική εκμετάλλευση έχει οξυνθεί για ντόπιους και «ξένους» εργάτες με τους όρους να έχουν γίνει πλέον ανυπόφοροι. Θεωρούμε πως κάτι θα αλλάξει αν οι κάτοικοι της περιοχής, της Αθήνας, όλης της χώρας εν τέλει θα πάψουν να ψάχνουν για αποδιοπομπαίους τράγους και θα αγωνιστούν ενάντια στο σύστημα που γεννά τις ανισότητες, που τσακίζει τους νέους με κάθε τρόπο.
Α.